|
|
|
Inunngorpunga alliartorlungalu Silarsuarmi nunaqarfiit avannarler-saanni Siorapalummi. Qalasersuarlu tassannga ungasinngeqaaq 1300 km-eriinnarnik avannarpasinneruinnarami. Amaorsuaraaralu Piulesuaq (Admiral Peary) siulliulluni Qalasersuarmut 1909-mi annguteqqaartoq. Ataataga Qihunnguaq piniartorsuusimavoq, taamattaaq ataataa Imîna, soorluttaaq aamma anaanama ataataa Kâlat Peary aamma piniartorsuusimasoq aammali angalatoorsuup Admiral Peary erneri-simallugu. Aap, nunaqarfinnguatsinni eqqatsinnilumi angutit tamar-mik utoqqarsuarnut allaat piniartorsuusimapput piniartorsuullutillu. Suliluunniit atualernanga ataataga piniaqatigisalerpara; ukiukkut qimussimik aasakkullu umiamik . Aasaagaluarpat ukiuugaluarpallu-unniit uanga peraapaluunera apeqqutaasimanngilaq, inuussutissan-nguamik ujarlernermik ilinniassagama. Taamatullu angalasarnitsinni siulersuarma ileqqui piusiillu inngerutaallu tusaasalerpakka. Taama-ni aamma ileqquummat sanivarsimanermi unikkaartuarneq ingme-rusaartarnerlu. Ataatagalu oqaluttuallaqqeqalunilu inngillaqqissor-suusimavoq. Danmarkimi Nunattalu Kitaani atuartooreerlunga inunngorfinnut ki-ngumut uteqqippunga, piniartuunialulerlungalu. Naak piniartorsuit nallersinnaasimanngikkaluarikka, taamaattoq akueralunnga ikiortu-arsimavaannga. Piniartorsuit aasakkut qaannaminnit qilalugarniat u-kiukkullu qimussimik pinialuttorsuit malersorusaartarsimavakka, ni-ngernialuffigalugit. Piniartutullu inooqataaninni siulitsinnit kingornussavut qanimut suli pissarsiaqarfigaakka kingulinnut tunniussassaqalerlunga. Ukiorpaalunnilu piniartutut inooreerlunga maanna nunarsuit allat si-larsuarmioqativut angalaarfigilerpakka oqaluttuullugit Inughuit inu-usaasiannik ileqquinnillu, inuunermik inuttut pingaaruteqartumut i-lisarsisinniarlugit. Silarsuaq ataasiummat tamatsinnit assigiinngeqi-sunit inuuffigisaasoq. Ingmerutillu atorlakka ilissi tusaatillusi, silarsuarsi aamma pigilernias-sagassiuk!
|
 |
|
Hivshu Robert E. Peary,II Inuk Siulilik Oqaluttuartartoq Unikkaartuartartoq Ingmerutitoqqanik ingmertartoq Oqalugiartartoq Nutserisuusartoq Oqaluttaasartoq Siunnersortaasartoq |
|
Attavigineqarsinnaavunga uunga: hivshu@mac.com |
|
Nukara uannut qaninneruvoq, illoralu ungalliulluni. Nannuttorsuit - qanoq nuan! |
|
Piniartutut angalaqataasartutullu inuunera 1976-mi Nunatsinnut Danmark-imiit uterama taassuma kingorna piniartungorpunga. Piniariartaatsivullu qangali siulitsinnit kingornus-savut allangornagit periuuseralugit pinialuttarluta; aasakkut qilalu-garniarneq qaannamit pisarpoq, ukiukkullu alluni puisinniarnerit, aaffanniarnerit, nannunniarnerit allanillu uumasunik pinialuttarne-rit qimussimik pisarlutik. Nunat allamiut soorlu Europamiut, amerikkarmiut, Canada-miut allallu angalanerini aamma angalaqataasarsimavunga. Taamattaaq umiatsiamik aquuteralammik Canada-p avannaata kitaani angalaqa-taasimallunga.
Skandinaviamiutut Europamiutullu inuunera 1999-mi Nunatsinniit Danmarkimut nuukkama Inughuit ileqqutoq-qatik malillugit pinialuttarnerat angalasarnerallu pillugit oqalugiarta-lerpunga, taamatullu aamma inngerutit isertuunnagit saqqumisumik atortalerlugit. Tamakkumi siulitsinnit qangarsuarli kingornussaraavut pigiuagassat ingerlateqqitassallu. Tusarnaariartigisartakkamalu Nu-natsinniissimasut saniatigut aamma ilisimatuut, nipilersuutinillu immikkut sammisallit aammalu isiginnaagassiortartut takkuttarput. Tamakkulu Europa-mi inuuninne sunniuteqalerlutik suleqatigilerne-risigut. Film-ilioqataasarneq nipilersoqataasarnerillu Inughuit oqaluttuarisaanerat naqitaanngitsoq kisiannili ataatamit anaanamillu oqaluttuarineqarlutik kinguariinnut kingornussat taa-matullu inngerutitoqqanik atuisinnaanera ilisimatuuginnaanngitsunit aammali filmiliortartunit nipilersuutinillu sammisaqartunit soqutigi-neqalerpoq, tamakkuninngalu suleqateqarnera aamma ingerlallua-lerluni; amerlaqisutigulli akissarsiataanngitsumik. Inughuit pillugit ilisimasassat siaruaannissaat pingaarnerusutut salliukkakku.
Prize of the Pole – Qalarsersualiarnerup pilliutai Svenskip filminik ilitsersuisartup Staffan Julén-ip Inughuit oqalut-tuarisaanerannik soqutiginnera pingaartitsineralu suleqatigiilerner-mik kinguneqarpoq. Filmilu piviusulersaarut siulersuarma Piulersuup Inughuarnut attuumassuteqarnera pillugu Amnesty Award-imik aammalu Golden Oosik Award Alaskamit (december 2007) nersornaasigaasoq The Prize of The Pole piviusunngorluni.
Ataataga Qihunnguaq (uannut saamerliusoq), kammassualu Tuumarsi (talerpinniittoq) Anorersuarlu nannuttorsuagut
Pilersaarutit allat Sverige-p avannaarsuanut nuunnerma kingorna najukkanni kulturikkut suliaqartut qanimut aamma suleqatigilerpakka. Taannalu suleqatigiinneq naatsorsuutigaarput nunat inoqqaavisa ileqqorsuutaat nipilersuutaallu pillugit silarsuarmioqataasunut festivaleqarnissaq. Oqaatsit atukkakka Inuttut Kitaamiutullu oqaatsima saniatigut aamma skandinaviarmiut oqaasii tuluttullu oqaatsit atugaraakka.
|
|
Atuakkiariniakkat Oqalugiartarnerma saniatigut København-imi ilisimatuuk marluk suleqatigilerpakka, Inughuar-nik immiussatoqqanik nutserillunga allattuillunga-lu. Tassungalu atatillugu aamma soqutigilerpara siulikka pillugit unikkaartuatoqqat (oqaluttuat) ili-simasakka tunngavigalugit pisimasulersaarutaasu-mik atuakkiornialunneq. Aammali Inughuit oqalu-tuarisaanerat meeqqanut inuusuttunullu tunnga-vissaalluarsinnaasumik atuaganngualiorniarlunga pilersaarutigalugu. Tassanilu ilisimatuut suleqati-ginissaat naatsorsuutigalugu.
Shaman – Nipilersuutigaluni oqaluttuarneq Nipilersortartut pingasut nunanit assigiinngitsu-neersut Island-imit, Belgiamit Danmarkimillu sule-qatigalugit inngerutitoqqat tunngavigalugit nipi-lersorneq oqaluttuaatitoqqattinnillu oqaluttuarner-mik tunngavilik nipilersuut pilersipparput. Taan-nalu Nordisk Musikpris-imut nersornaasigassatut siunnersuutigineqarsimalluni. Nunani allani Nu-natsinnilu takutinneqaqqaarpoq 2004-mi aam-malu 2005-imi. Taamatuttaaq Island-ermiunik marlunnik nipiler-sortartunik aammalu Savalimmiormioq erinarsor-tartoq suleqatigalugit inngerutitoqqat nipilersuuti-toqqallu tunngavigalugit nipilersornerit pilersaaru-taapput, aallaqqaammullu nunat avannarlermiu-nerusunut takutinnissaat sulissutigineqarluni, ne-riullutalu nunat allat aamma tikeraarsinnaassallu-tigit. Aammattaaq Nunatsinniit inngerutitoqqanik soqutiginninneq annertusiartortillugu attaveqaatit maannakkut pilersinneqarput, siunissamilu Nu-natsinni inngerutit tunngavigalugit nipilersornerit ingerlanneqarlualernissaat neriunarpoq.
|
